پایگاه محتوای فارسی "اوباکس"

اوباکس یک سایت محتوایی با درج منبع می باشد. اوباکس فروشنده هیچ کالا و خدماتی نمی باشد. معرفی کسب و کارها به معنی تائید آنها نیست مسئولیت بررسی اعتبار کسب و کارهای معرفی شده با کاربران می باشد.

برنامه‌ریزی شهری

از طریق باکس زیر می توانید فایل های مربوط به این متن آموزشی را از سایت فایل سال خریداری کنید.(دقت کنید که سایت اوباکس فروشنده این محصولات نیست مسئولیت فایل های زیر با سایت فایل سل می باشد که در هنگام نگارش این صفحه دارای مجوز ای نماد بوده است)


برنامه‌ریزی شهری (به انگلیسی: Urban planning) یک فرایند فنی و سیاسی است که به مسائلی مانند توسعه و طراحی کاربری زمین و محیط ساخته شده، شامل هوا، آب و زیرساخت‌هایی که از داخل مناطق شهری عبور می‌کند، مانند حمل و نقل، ارتباطات و شبکه‌های توزیع می‌پردازد. برنامه‌ریزی شهری با چیدمان فیزیکی مناطق ساخته شده توسط انسان سر و کار دارد.اصلی‌ترین هدف برنامه‌ریزی شهری رفاه عمومی است که شامل در نظر گرفتن بهره‌وری، آب و فاضلاب، محافظت و استفاده از محیط زیست و همچنین فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی می‌شود.

این رشته به صورت نزدیکی با رشته طراحی شهری (به انگلیسی: urban design) ارتباط دارد و برخی برنامه‌ریزهای شهری برای خیابان‌ها، پارک‌ها، ساختمان‌ها و دیگر مناطق شهری طرح ارائه می‌دهند

با توجه به ابعاد گستردهٔ شهرها و سکونتگاه‌های انسانی، این حرفه ابعاد مختلفی دارد، از جمله مسائل زیبایی‌شناسی، اجتماعی، سلامت و موارد دیگر. این رشته از دانش‌های محیطی مثل جغرافیا، محیط زیست، هیدرولوژی و ژئومورفولوژی و سنجش از دور نیز بهره می‌برد و نتایج علمی ارائه می‌نماید. البته در حوزهٔ زیبایی شناختی و بصری نسبت به شهرسازی کاستی دارد.

برنامه‌ریزی شهری در دانشگاه‌های ایران در مقطع کارشناسی تنها تحت عنوان جغرافیای برنامه‌ریزی شهری و در مقطع کارشناسی ارشد در گرایش‌های آمایش شهری، برنامه‌ریزی مسکن،بهسازی و نوسازی و به تازگی محیط زیست شهری و در مقطع دکترا نیز در همین گرایش‌ها ارائه می‌شود. بیشتر برنامه‌های درسی رشته برنامه‌ریزی شهری عمدتاً شامل دوره‌های کاربردی در موضوعاتی از سیاست محیطی گرفته تا برنامه‌ریزی حمل و نقل و تا مسکن و توسعهٔ اقتصادی جامعه است.

در مجموع، تنوع زیاد انواع پروژه‌هایی که برنامه ریزان بر روی آن‌ها کار می‌کنند، عدم اجماع بر روی فرایندها و اهداف، و رویکردهای مختلف اتخاذ شده در شهرها و کشورهای مختلف تنوع زیادی در برنامه‌ریزی شهری معاصر ایجاد کرده‌اند. یکی از اصلی‌ترین موضوعات اساسی، تأثیر بازسازی اقتصادی، اجتماعی و سیاسی بر الگوهای تغییر فضایی شهری، نابرابری‌های اجتماعی و افتراق فضایی در شهرها است.[۱۲] در کل، نتیجه فرایند برنامه‌ریزی ممکن است یک برنامه جامع رسمی برای کل یک شهر یا ناحیهٔ کلانشهری، یک برنامه همسایگی، یک برنامه پروژه، یا مجموعه‌ای از آلترناتیوهای سیاسی باشد.

منبع: ویکی پدیا


تفاوت برنامه ریزی شهری و طراحی شهری چیست؟

در صورتی که قصد دارید به صورت منظم و جدی این درس ها را یاد بگیرید پیشنهاد ما به شما این است که به صورت گام به گام این محتواها را مطالعه نمایید:

نگاهی گذرا بر برنامه ریزی شهری

منظر شهری چیست و چه ابعادی دارد؟

رشته شهرسازی به عنوان پایه رشته های برنامه ریزی شهری و طراحی شهری ماهیت میان رشته ای دارد و متعاقب آن شاخه های این رشته نیز چنین ماهیتی خواهند داشت لذا به نظر می رسد مفهوم برنامه ریزی شهری با اطلاعات و داده ها و رشته هایی که ماهیت کمی دارند سروکار دارد و طراحی شهری علاوه بر داده های کمی، به داده های کیفی در ایجاد فضاهای شهری توجه دارد و هدف اصلی آن بیشتر بعد کیفی محیط های شهری است. البته وجود برداشت ها و تعاریف متفاوت از طراحی شهری و اختلاف نظرها در تعریف این مفهوم نشان از وجود ماهیت میان رشته ای بودن آن دارد و علاوه بر رشته هایی که سازنده طراحی شهری هستند، هدف اصلی ایجاد این رشته بر قراری ارتباط بین برنامه ریزی شهری و معماری ذکر شده است.
در واقع می توان گفت طراحی شهری به خلق محیط های شهری با توجه به مؤلفه های کیفی و زیباشناختی محیط نظر دارد، در حالی که برنامه ریزی شهری اغلب معطوف به تامین نیازهای کمی ساکنین شهرهاست.

شهرسازی

شهرسازی به معنای علم و نظریه اسکان بشر با مسائل مربوط به سکونتگاه ها اعم از روستا و شهر سرو کار دارد و این ارتباط فقط در حد سازماندهی کالبدی خلاصه نمی شود. شهرسازی با مکان هایی سروکار دارد که محل زیست انسان ها بوده و بنابراین خود زنده و پویاست.
در فرهنگ «لاروس» شهرسازی به مفهوم «علم ونظریه اسکان بشر» تعریف شده است. این لغت به معنی «علم آمایش یا ترتیب دادن کالبدی شهرهاست».
شهرسازی عمدتا بعد از جنگ جهانی دوم به طور جدی مطرح شد.

برنامه ریزی شهری

برنامه ریزی شهری، ساماندهی فضایی ساختارهای کالبدی است. کسی که تصمیم می گیرد در ساختار فضایی دخالت نماید و آن را تغییر دهد و دوباره سامان دهد، برنامه ریز شهری است. کار یک برنامه ریز، خلق آینده و کار یک برنامه ریز شهری، خلق فضاها و بهینه سازی آن ها و یا ساختار بخشیدن به ساختار فضایی شهر است. برنامه ریزی شهری دارای جنبه فیزیکی است. آغاز برنامه ریزی شهری از آمستردام و در سال 1934 بود.
برنامه ریزی شهری با بهره گیری از رشته هایی چون آمار، اقتصاد، جامعه شناسی، ترافیک، اقلیم شناسی، زمین شناسی، جمعیت شناسی و امثال این ها افق های پیش روی شهر را به منظور فراهم آوردن شرایط مناسب زندگی اهل شهر ترسیم می کند. در بسیاری از موارد، برنامه ریزی ها از انسان (اهل شهر) غفلت می ورزند؛ به ویژه هنگامی که با بحث بر سر تهیه برنامه و طرح، موضوعاتی همچون «نوع و شیوه تولید»، «فعالیت ها»، «اقتصاد» و «حرکت» را به عنوان ملاک های اصلی مد نظر قرار داده و حتی اگر از انسان نیز بحثی می نمایند او را به عنوان جمعیت، و در واقع، به عنوان جزیی همچون سایر اجزا مدنظر قرار می دهند. در این موارد، انسان تبدیل به جمعیت (توده) و عدد و رقم می شود.
همین تفکر که انسان را به مثابه قطعه ای از یک ماشین بزرگ تلقی می کند، به طریق اولی شهر را نیز پدیده ای مادی و مکانیکی می انگارد. در حالی که اندکی مداقه در شکل گیری و حیات شهرها نشان می دهد که شهر متشکل از کالبد و قوانین حاکم بر آن به انضمام اهل خویش می باشد به گونه ای که تصور شهر بدون اهل آن ناممکن است. همان گونه که در طرح های شهری جدید تصور حیات و رشد آن بدون شهروندان، ممکن نیست.
در نتیجه برنامه ریزی شهری بیشتر با اطلاعات کمی سروکار دارد و یا تمامی اطلاعات بدست آمده از محیط را به داده های کمی تبدیل می کند.

طراحی شهری

اگر چه رشته طراحی شهری به عنوان یک رشته دانشگاهی ظاهرا عمری طولانی ندارد، و قدمت آن در جهان به حدود پنج دهه پیش یعنی تأسیس رشته طراحی شهری (برای اولین بار) در دانشگاه هاروارد در سال 1960 میلادی و در ایران به حدود سه دهه پیش یعنی تأسیس این رشته در دانشکده هنرهای زیبا می رسد، اما کاربرد این رشته به صورت عینی و عملی در سراسر جهان و از جمله در ایران از قرن ها پیش رایج بوده است.
نمونه آن را در طراحی شهرهای بغداد، اصفهان، کرمان، شیراز و سایر شهرهای مهم و تاریخی می توان مشاهده کرد. برای طراحی شهری در تاریخ شهرسازی ایران، مصادیق واضح و روشنی در مقیاس های متفاوت وجود دارند که نمونه های بارزی از توجه به طراحی شهر و محیط زندگی مطابق تفکرات و آرای خاصی است.
طراحی شهری، به معنای ایجاد فضاهای شهری در مقیاس های مختلف در بستر تفکر و فرهنگ جامعه با ملحوظ نمودن شرایط محیطی به منظور پاسخگوییِ توأمان به نیازهای انسانی (اعم از نیازهای مادی، روانی و معنوی) و مدنی مرتبط، در ضمن همراهی با سایر رشته های علمی، فنی و هنری و بهره گیری از امکانات آنهاست، البته زمینه تخصصی طراحی شهری، یک موضوع و آن: طراحی عرصه های عمومی و شهری در مقیاس شهر و اجزای آن است. در واقع طراحی شهری با عرصه عمومی (یا قلمرو عمومی و یا فضای عمومی) و عناصر تشکیل دهنده آن سروکار دارد. در این رابطه پیشنهاد می کنیم به تعریف طراحی شهری دکتر پاکزاد و تعریف طراحی شهری از دیدگاه های مختلف هم نگاهی بیندازید.
برای طراحی شهری (با تعریفی که از آن ارایه شد) زیرمجموعه هایی را می توان معرفی کرد که اهم آنها عبارتند از: معماری، منظرسازی، باغبانی، طراحی محیط، روانشناسی محیطی، مرمت ساختمانی و شهری، زیباشناسی، رفتارشناسی، ترافیک و غیره.
در کنار مباحث و رشته های یادشده، علومی چون روانشناسی، جامعه شناسی، انسان شناسی، حکمت، فلسفه و سایر علوم انسانی، زمینه ها و قلمروهایی هستند که می توان از آنها به عنوان علوم مرتبط با طراحی شهری یاد کرد و طراح شهر باید تا حدودی با آنها آشنا بوده و در تهیه طرح خویش از مشاوره عالمان آنها بهره مند شود. درباره ارتباط طراحی شهری با سایر رشته ها، گروهی طراحی شهری را هنر طراحی سه بعدی شهر یا به عبارتی سازماندهی سه بعدی عملکردها می دانند که حوزه فعالیت آن بین معماری، منظرسازی، مهندسی و برنامه ریزی است.

منبع: کارگشا